Mitchel David, Utopia Avenue

 

Η μουσική σκηνή του Λονδίνου στη δεκαετία του '60 είναι το παρασκήνιο της αφήγησης του Utopia Avenue, εκεί που μπορούμε να αφουγκραστούμε την ποπ κουλτούρα στο απόγειο της δεκαετίας του '60, χέρι με χέρι με την κοινωνική αναταραχή, τους ψυχεδελικούς πειραματισμούς και τις σφαγές στα πεδία καταστροφικών πολέμων. Στο επίκεντρο όμως του μυθιστορήματος στέκονται οι ζωές τεσσάρων μελών συγκροτήματος – και τα στερεότυπα που αντιπροσωπεύει ο καθένας, 

Το Utopia Avenue είναι η πρώτη μου επαφή με το έργο του David Mitchell. Αφορά σε μια περίοδο στα τέλη της δεκαετίας του ’60, για την οποία, όπως άλλωστε και εγώ, ο Mitchell δεν έχει άμεση προσωπική αντίληψη (είμαστε σχεδόν συνομήλικοι). Το έλλειμα προσωπικής εμπειρίας επιχειρεί να το καλύψει βασιζόμενος στην «έρευνα», όπως στην «έρευνα» βασίστηκε για να φέρει στο προσκήνιο όχι μόνο την ποπ κουλτούρα της εποχής αλλά και την μουσική της καθαυτή. Σε μια συνέντευξη δήλωσε ότι διάβασε πάνω από πενήντα βιβλία, γραμμένα από και για μουσικούς στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Στο τέλος παραθέτει τη λίστα αυτών που τον βοήθησαν στο τεχνικό κομμάτι το σχετικό με τη μουσική. Ναι, αν και δεν είναι μουσικός, πείθει ή πιο σωστά προσπαθεί να πείσει ότι έχει κατακτήσει τη θεωρητική γνώση αυτής της περιόδου της μουσικής ιστορίας. Αλλά δεν με βοήθησε καθόλου η προσπάθειά του να παραθέσει σε τόση λεπτομέρεια αυτά που με τόση προσπάθεια κατέκτησε. Δεν ξέρω γιατί επέλεξε να παραθέσει ατελείωτες μουσικές ορολογίες και τεχνικές. Γιατί επέλεξε να πετάξει παράταιρες συναντήσεις με διάσημα ονόματα της εποχής και ειλικρινά δεν καταλαβαίνω γιατί μπήκε στον κόπο να βάλει σε ένα πάρτυ μαζί τους Brian Jones (The Stones), David Bowie, Peter Sellers, Syd Barrett (Pink Floyd), Jimmy Hendrix, John Lennon και Yoko Ono, αλλά και την πριγκίπισσα Margaret και τον Lord Snowdon. Δεν ξέρω γιατί επιλέγει να γίνεται τόσο αναλυτικός ή επεξηγηματικός: Όταν ο Γιάσπερ ντε Ζουκ, ο μεγαλοαστός του γκρουπ, με την ανάλογη μόρφωση (ναι, παρασύρεται και από τα στερεότυπα), θα φέρει στο τραπέζι το όνομα του συγκροτήματος: «Λεωφόρος Ουτοπίας, Utopia Avenue», θα ήθελα ο συγγραφέας να έμενε εκεί, όπως κάθε καλλιτέχνης σταματάει - στην «εμφάνιση», το «άνοιγμα» προς το κοινό του έργου του. Και όμως όχι, επιλέγει να δώσει εξηγήσεις, να το μασήσει για εμάς: «”Ουτοπία” σημαίνει “ου τόπος”. Μια λεωφόρος είναι ένας τόπος. Το ίδιο και η μουσική. Όταν παίζουμε καλά, είμαι εδώ, αλλά είμαι και αλλού. Αυτό είναι το παράδοξο. Η ουτοπία είναι ανέφικτη. Λεωφόροι υπάρχουν παντού». Με κούρασε τόση ανάλυση.

Αναιμικοί γυναικείοι χαρακτήρες, παραδομένοι σε συναισθηματισμούς, παιδιά της εργατικής τάξης, ζαλισμένα από την επιτυχία και επιρρεπή στις αρνητικές επιρροές, έτοιμα να διαφθαρούν από ουσίες, χρήματα ή το ίδιο το σεξ, ομοφυλόφιλοι που πρέπει να έχουν κατακτήσει προστιθέμενες αξίες για να αξίζουν μια σελίδα στο βιβλίο, μέθυσοι πατεράδες που πονάνε για απώλειες, ξεσπάνε στα παιδιά και πάντα γυρνούν με κλάδο ελαίας. Ανάμεσά τους ο δικός μου αγαπημένος, ο Γιάσπερ ντε Ζουτ, μια διαταραγμένη μουσική περσόνα, νόθος γιος μεγαλοαστού, με ιστορικό ψυχικής ασθένειας. Αν και ο Mitchell έχει αναφερθεί συχνά στον αυτισμό του γιου του, αποφεύγει την λέξη «αυτιστικός» σε αυτό το μυθιστόρημα. Είναι ξεκάθαρο όμως ότι έχουμε να κάνουμε με έναν Γιάσπερ που βρίσκεται κάπου στο φάσμα, με την συναισθηματική του δυσλεξία, που ξέρει τι είναι η θλίψη, η οργή, η ζήλια, το μίσος, η χαρά και κάθε συναίσθημα, γράφει ο Μίτσελ, αλλά τα βιώνει μόνο ως ήπιες αλλαγές θερμοκρασίας. 

Στο γεμάτο μελόδραμα μυθιστόρημα υπήρχαν μπόλικες αναφορές στο σεξ, ενώ η πλοκή τροφοδοτείται από κοκαΐνη, υποθέσεις πατρότητας, εκβιασμούς, σκάνδαλα μοιχείας, λογοκλοπές και όλα αυτά μέσα στον… ένα χρόνο ζωής του συγκροτήματος. Το ολοκλήρωσα με ανάμεικτα συναισθήματα. Η πολυσέλιδη ανάγνωση είχε και τις εξαιρετικής στιγμές της. Τόσο στη θεματολογία όσο και στην ίδια την γραφή. Αλλά πολύ φοβάμαι ότι στο τελικό κείμενο ενεπλάκησαν και άλλοι φυσικοί δημιουργοί, αυτοί που εξυπηρέτησαν τα τεχνικά κομμάτια που μπήκαν αυτούσια από τη δική τους πένα και όχι του Mitchel. Επ'αυτού μάλλον αυτοί που έχουν διαβάσει το έργο του συνολικά θα μπορέσουν να απαντήσουν.

Mitchel David, Utopia Avenue

εκδ. ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ, μετ. Ξυλούρη Μαρία