Tomcat

Σε αυτό το βιβλίο, το οποίο δημοσιεύτηκε το 1904, υπάρχουν όλα τα θέματα του λεγόμενου πιραντελισμού: η αναζήτηση μιας ταυτότητας (η οποία είναι, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, μόνο μια μάσκα που καλείται να φορά ο άνθρωπος κατά τις περιστάσεις), η ασφυκτική πίεση των κοινωνικών ρόλων και η  μοναξιά των ανθρώπων που λαχταρούν για επικοινωνία αλλά τελικά καταλήγουν στη μοναξιά τους. O Μακαρίτης Ματία Πασκάλ, σε πρώτο πρόσωπο μας αφηγείται την ιστορία της ζωής του. Μας μιλά για τις ψευδαισθήσεις, τις αποτυχίες και τραγικές  απογοητεύσεις, που τον οδηγούν στο να αποφασίσει να μην πάρει ξανά τίποτα σοβαρά. Ο Mattia ως το alter ego του, ο Adriano Meis, δραπετεύει από έναν κλοιό κοινωνικών και οικογενειακών δεσμών, υιοθετώντας μια ψεύτικη ταυτότητα προκειμένου να να απελευθερωθεί από μια δυστυχισμένη οικογενειακή ζωή, μια οικονομική και κοινωνική καταστροφή και μιας αδιάφορη εργασία. Στη πορεία ανακαλύπτει ότι η ελευθερία που ο ίδιος έχτισε είναι απατηλή γιατί χάνοντας τ...

Στη Θεία Κωμωδία, στον 2ο κύκλο της κόλασης (άσμα Ε’) βρίσκουμε τον κριτή των νεκρών ψυχών (βασιλιά) Μίνωα. Τοποθετείται εκεί από τον ποιητή γιατί τα αβάπτιστα μωρά και οι ειδωλολάτρες του 1ου κύκλου δεν έχουν αμαρτίες να εξομολογηθούν. Το περιγράφει ως τέρας που βρυχάται, ακούει τις αμαρτίες των νεκρών ψυχών και τους υποδεικνύει τη θέση τους σε κάποιον από τους εννιά κύκλους περιστρέφοντας ανάλογες φορές την φιδόμορφη ουρά του γύρω από το κορμί του. Η πιο διάσημη απεικόνιση του, από τον Μιχαήλ Άγγελο, βρίσκεται στην Sistine Chapel στο Βατικανό. Η φιγούρα του Μίνωα είναι χαρακτηριστική μιας τακτικής που συναντάμε συχνά στη Θεία Κωμωδία καθώς, πολλοί χαρακτήρες της κλασσικής μυθολογίας είχαν ήδη αφομοιωθεί από τη χριστιανική κουλτούρα κατά τον Μεσαίωνα και όχι σπάνια μετατράπηκαν σε δαίμονες. Οι Έλληνες είχαν συλλάβει την ιδέα της μετά θάνατον Δικαιοσύνης. Ο Αισχύλος στις Ευμενίδες γράφει ότι ο  Άδης ζητά ευθύνες από κάθε άνθρωπο και κανέναν δεν λησμονεί, το δε πνεύμα ...

Κατά τη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου, μια διμοιρία Aμερικανών στρατιωτών αποβιβάζεται και επιχειρεί στο κατεχόμενο από τους Ιάπωνες νησί Aνοπόπεϊ στον Ειρηνικό Στους Γυμνούς και Νεκρούς του Μέιλερ δεν υπάρχει τίποτα που να εξηγεί γιατί οι άνδρες αγωνίζονται ή γιατί το νησί που έχουν αποβιβαστεί είναι σημαντικό. Οι φυσικοί εχθροί τους, οι Ιάπωνες, παραμένουν στο παρασκήνιο, μυστηριώδεις και εντελώς αθέατοι, αν και άνδρες κάπου στην εμπροσθοφυλακή εξακολουθούν να αγωνίζονται και να πεθαίνουν διεκδικώντας περάσματα ή ανώνυμους λόφους. Εμείς διαβάζουμε για αυτούς που παραμένουν στα μετόπισθεν οι οποίοι να μεν δεν βρίσκονται στη πρώτη γραμμή δράσης αλλά αντιμετωπίζουν και αυτοί καταστάσεις που διαλύουν τα συναισθηματικά και φυσικά όριά τους. Για αυτούς ο απτός, καθημερινός εχθρός είναι ο ρατσισμός, ο αντισημιτισμός, οι απάνθρωπες συνθήκες, οι εξαντλητικές εργασίες, οι αυθαίρετες - έστω φαινομενικά - εντολές των ανωτέρων και οι ατέλειωτες περίοδοι πλήξης που ακολουθούνται α...

Το 1318 ο Δάντης, όντας σε εξορία,  αποδέχτηκε την πρόσκληση του πρίγκιπα  Guido Novello da Polenta, ηγεμόνα της Ραβέννα, πατέρα της Francesca da Polenta που την τραγική ερωτική της ιστορία περιγράφει με ποιητικό σπαραγμό ο ποιητής στη «Θεία Κωμωδία» («Κόλαση, Άσμα Ε’, σ.73-140).  Η Francesca (αργότερα Francesca da Rimini) υπήρξε ένα διπλωματικό πιόνι στα παιχνίδια εξουσίας Ιταλών ευγενών του 13ου αιώνα. Ο πατέρας της θέλησε να κάνει ειρήνη με τον εχθρό του, τον Malatesta da Verucchio, και για να το πετύχει αυτό, αποφάσισε να σφραγίσει τη συμφωνία, παντρεύοντας την κόρη του, Francesca, σε έναν από τους γιους του Malatesta. Δυστυχώς, η επιλογή του συζύγου έπρεπε να είναι ο μεγαλύτερος γιος του, ο Giovanni, ο οποίος ήταν άφοβος στρατιώτης μεν, παραμορφωμένος δε. Αυτό έρχεται σε εμάς μέσω του παρατσούκλι του, το Sciancato, το οποίο μπορεί να σημαίνει ανάπηρος ή κουτσός.  H Francesca λοιπόν γύρω στα 1275  παντρέυεται τον Giovanni Malatesta. Στο Ρίμ...

Φωτογραφία από το φιλμ Žert (The Joke) του Jaromil Jireš Όπως στην «Αβάσταχτη Ελαφρότητα του Είναι» έτσι και στο «Αστείο» παρακολουθούμε στο προσκήνιο τη πτώση του ήρωα εξαιτίας μιας πολιτικής ελευθεριότητάς που εξέφρασε σε ένα γραπτό του (στο Αστείο σε μια κάρτα που απεύθυνε στον πλατωνικό του έρωτα, στην Αβάσταχτη Ελαφρότητα σε ένα άρθρο του σε εφημερίδα), καθώς και τη ρομαντική του σχέση με μια αθώα, χαμηλής μόρφωσης κοπέλα.  Παρά το πολιτικό παρασκήνιο που σημαδεύει αναμφίβολα το έργο (βρισκόμαστε στη Τσεχία τη περίοδο αμέσως μετά την επιβολή της Κομμουνιστικής Δικτατορίας και αργότερα, περίπου στην εποχή της Άνοιξης της Πράγας) και την πολιτική χροιά της ίδιας της πτώσης του ήρωα, το Αστείο εμφανίζεται κυρίως ως ψυχολογικό μυθιστόρημα: ο Kundera υπερέχοντας στην τέχνη της ενδοσκόπησης γλιστρά στην ψυχή του καθενός από τους χαρακτήρες του, τόσο θηλυκού όσο και αρσενικού. Παρακολουθούμε έτσι  τις αμφιβολίες, τους φόβους, τις ελπίδες, τις επιθυμίες, τις παρεξ...