Posts

Showing posts from June, 2022

Hanna Arendt, η Ανθρώπινη Κατάσταση vita activa (Μόχθος, Εργασία, Πράξη)

Image
  Στη νεότερη κοινωνία, όπου ο μόχθος και οι οικονομικές μέριμνες εξουσιαζουν την πολιτική και την ανθρώπινη αυτοσυνείδηση, απουσιάζουν τα μοναδικά άτομα που διαθέτουν νέες, διακριτές οπτικές και Πράξεις (*), που τα κάνουν απρόβλεπτες, μη προσαρμόσημες σε μοντέλα μοναδικότητες, μοναδικότητες που συνιστούν την ανθρώπινη πληθυντικότητα. Πρόκειται για την καταβύθιση της ανθρώπινης ατομικότητας στη συλλογική ζωή ενός είδους μέρους του ζωικού βασιλείου, γυμνή από την πολιτική ιδιότητα και στην αφοσίωση στη μέριμνα της επιβίωσης, της παραγωγής και κατανάλωσης. Και αν η έκφραση της πολιτικής ιδιότητας μπορεί να κατασταλεί βίαια σε συγκεκριμένα καθεστώτα ή να είναι αποτελεσμα ιστορικών διεργασιών (μαρξιστικό όραμα), στην σύγχρονη κοινωνία ξεκίνησαν άλλου είδους διεργασίες, ακούσιες συνέπειες συγκυριακών ανθρώπινων Πράξεων (*). Πράξεων που δεν υπόκεινται στον έλεγχο των υποκειμένων και εξίσου καταστέλλουν την πολιτική ιδιότητα, μέσα στην αρένα των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας. Μέρ...

Boris Vian, θα Φτύσω στους Τάφους σας

Image
  Ο τρόμος της παράλογης βίας Στο μεταπολεμικό Παρίσι του 1946, όταν οι αίθουσες σινεμά κατακλύζονται από τα νεοεμφανιζόμενα films noir του αμερικανικού σινεμά, κυκλοφορεί ένα αμφιλεγόμενο, αδυσώπητα ζοφερό και ταυτόχρονα το πιο αντιπροσωπευτικό μυθιστόρημα μιας σειράς που εκδίδεται κάτω από το ψευδώνυμο συγγραφέα «Vernon Sullivan». Το «θα Φτύσω στους Τάφους σας», είναι μια βίαιη επίθεση στον ρατσισμό, γραμμένο από τον Boris Vian, έναν μουσικό της τζαζ που είχε στενές επαφές με πολλούς μαύρους της μουσικής κοινότητας της Γαλλίας και των ΗΠΑ και επρόκειτο να γίνει ο πιο στενός φίλος των Duke Ellington, Miles Dewey Davis και Charlie Parker.  Με το «θα Φτύσω στους Τάφους σας», ο Vian παρουσιάζει στους Γάλλους όχι μόνο μια Αμερική που ανταποκρίνεται στα στερεότυπα της πορνογραφίας σαδοερωτισμού και του μυθιστορήματος νουάρ (αλκοόλ, σεξ, σκληρά αρσενικά, σαγηνευτικά θηλυκά), αλλά κυριολεκτικά εργαλειοποιεί την μεγαλύτερη, στερεότυπη φαντασίωση των λευκών για την κτηνώδη, υπερμεγέθη...

Camus, Albert, Η πανούκλα

Image
  Αρχές του περασμένου αιώνα, οι Γάλλοι υπαρξιστές, έθεσαν ως έμβλημά τους την ύπαρξη να προηγείται της ουσίας, καθώς επίκεντρο του ενδιαφέροντος τους δεν ήταν ιδέες ή έννοιες προκαθορισμένες από θεολογικά, φιλοσοφικά ή ηθικά δόγματα, αλλά ο ίδιος άνθρωπος ως μοναδική και ανεπανάληπτη ύπαρξη. Μια ύπαρξη που δεν έχει στατικές έμφυτες ιδιότητες, όπως υποστήριζαν τα φιλοσοφικά ή θεολογικά κινήματα ότι συμβαίνει με την ουσία του, αλλά διαμορφώνεται αέναα με την προσωπική του δράση, με αποτέλεσμα να ευθύνεται και γι’ αυτό στο οποίο θα καταλήξει. «Το Οράν είναι μια πόλη χωρίς περιστέρια, χωρίς δέντρα, χωρίς κήπους, όπου δεν θα ακούσεις φτερά να χτυπούν μήτε φύλλα να θροΐζουν, ένας τόπος ουδέτερος». Αν ο Σαρτρ έγραψε πως «η ύπαρξη προηγείται της ουσίας», με τον άνθρωπο να καλείται να δώσει νόημα στην αρχικά παράλογη ύπαρξή του μέσω των πράξεών του, ελεύθερος αλλά και υπεύθυνος, ο Καμύ χάρισε στο ληθαργικό Οράν μια επιδημία ακριβώς για να βάλει τον άνθρωπο αντίκρυ στην επικείμενη στιγμή τη...

Tournier Michel, Μετέωροι

Image
 [Αυτό που μου έμαθε η Μαλακάντ, όταν πηδιόμασταν πάνω στα τσόλια της αποθήκης, είναι ο έρωτας για τη ζωή, και ότι η ζωή δεν είναι ένα μεγάλο χωριάτικο ντουλάπι όπου στοιβάζονται τα σεντόνια, άσπρα, σιδερωμένα κι αρωματισμένα με σακουλάκια λεβάντας, αλλά ένας σωρός από λεκιασμένα στρώματα όπου άντρες και γυναίκες έχουν έλθει στον κόσμο, όπου συνουσιάστηκαν και κοιμήθηκαν,  όπου αρρώστησαν και πέθαναν και τα πράγματα καλώς έχουν έτσι.  Με βοήθησε να καταλάβω, δίχως να μου πει τίποτα, με τη ζωντανή παρουσία της και μόνον, ότι το να υπάρχεις, σημαίνει ότι εκτίθεσαι, ότι έχεις μια γυναίκα που έχει την περίοδο της και σε απατά, παιδιά που κολλούν κοκκύτη, κόρες που ξεπορτίζουν, αγόρια που σε αμφισβητούν, κληρονόμους που καραδοκούν τον θάνατό σου]. Michel Tournier, Μετέωροι. Εκδ Στερέωμα, μετ.  Τσιριμώκου Λίζυ Φω: Antonio Reynoso, La Gorda

Mitchel David, Utopia Avenue

Image
  Η μουσική σκηνή του Λονδίνου στη δεκαετία του '60 είναι το παρασκήνιο της αφήγησης του Utopia Avenue, εκεί που μπορούμε να αφουγκραστούμε την ποπ κουλτούρα στο απόγειο της δεκαετίας του '60, χέρι με χέρι με την κοινωνική αναταραχή, τους ψυχεδελικούς πειραματισμούς και τις σφαγές στα πεδία καταστροφικών πολέμων. Στο επίκεντρο όμως του μυθιστορήματος στέκονται οι ζωές τεσσάρων μελών συγκροτήματος – και τα στερεότυπα που αντιπροσωπεύει ο καθένας,  Το Utopia Avenue είναι η πρώτη μου επαφή με το έργο του David Mitchell. Αφορά σε μια περίοδο στα τέλη της δεκαετίας του ’60, για την οποία, όπως άλλωστε και εγώ, ο Mitchell δεν έχει άμεση προσωπική αντίληψη (είμαστε σχεδόν συνομήλικοι). Το έλλειμα προσωπικής εμπειρίας επιχειρεί να το καλύψει βασιζόμενος στην «έρευνα», όπως στην «έρευνα» βασίστηκε για να φέρει στο προσκήνιο όχι μόνο την ποπ κουλτούρα της εποχής αλλά και την μουσική της καθαυτή. Σε μια συνέντευξη δήλωσε ότι διάβασε πάνω από πενήντα βιβλία, γραμμένα από και για μουσικούς...

Jean Rhys, Ταξίδι στο Σκοτάδι

Image
«Έχεις σκεφτεί ποτέ πως τα ρούχα ενός κοριτσιού κοστίζουν περισσότερο από το ίδιο το κορίτσι;» Η Jean Rhys, γράφοντας στο πρώτο μισό του περασμένου αιώνα, εκθέτει την επιβολή της πατριαρχικής και καπιταλιστικής νοοτροπίας στη γυναίκα: «Μπορείς να έχεις ένα πολύ όμορφο κορίτσι με πέντε λίρες, ένα όντως πολύ όμορφο κορίτσι. Όπως επίσης μπορείς να το ‘χεις, χωρίς να δώσει δεκάρα, αν ξέρεις πώς να χειριστείς το θέμα. Μα δεν μπορείς να της αγοράσεις ένα καλό ταγιέρ με πέντε λίρες […] Οι άνθρωποι είναι πολύ πιο φθηνοί από τα πράγματα. Ή πάρε παράδειγμα τα σκυλιά. Μερικά σκυλιά είναι πιο ακριβά από τους ανθρώπους, έτσι δεν είναι;»  Αυτή είναι μια σκληρή  αλήθεια για τη νεωτερικότητα, όπως παρουσιάζεται στο απόσπασμα από το «Ταξίδι στη Νύχτα» της Jean Rysh: οι γυναίκες όπως η Μάντι και η Aννα έχουν συναλλακτική αξία, κυκλοφορούν και αυτές στην κοινωνική αγορά, όπως ακριβώς κάνουν τα εμπορεύματα στον εμπορικό τομέα. Γιατί είναι αυτή η ίδια η αξία ενός ανθρώπου στο καπιταλιστικό κοινωνι...